لحظات هفده گانه بهاران

بلاک سازان book book

سفرنامه های ایران باستان

منابع ارزشمندی برای مطالعات تاریخی است. این آثار جزییاتی از آداب، عادت‌ها و حیات اجتماعی اقوام گذشته را ثبت کرده‌اند. «سیاحت‌نامه فیثاغورث در ایران» منسوب به فیثاغورث دانشمند برجسته یونان قدیم، «المسالک و الممالک» ابن‌خردادبه، «سفرنامه ابن‌فضلان»، «سفرنامه ابودلف»، «سفرنامه ابن‌حوقل»، «سفرنامه ابن‌بطوطه»، «سفرنامه کلاویخو» و «سفرنامه مارکوپولو» ازجمله سفرنامه‌هایی است که پیش از عهد صفویه نگاشته شده و حاوی اطلاعاتی درباره ایران می‌باشد

گزنفون (430 قبل از میلاد مسیح)

اولین سفرنامه کشف شده شامل آنابازیس و کوروش بزرگ است که توسط گزنفون نوشته شده است ، فیلسوف ، مورخ و سرباز یونانی ، در سال 430 قبل از میلاد زندگی می کرد و شاگرد سقراط بود. وی بعدها به ایران باستان سفر کرد (پارس) تحت فرماندهان یونان بود و در اعزام کوروش جوان علیه برادرش Artaxerxes II شرکت کرد. Xenophon در کتاب هفت جلدی آنابازیس ، مبارزات شکست خورده کوروش علیه برادرش را شرح می دهد. این کتاب بیشتر به مباحث نظامی می پردازد و دانش کاملی درباره موضوعات جغرافیایی ، تاریخی و مردم شناسی به خواننده نمی دهد. گزنفون در آنابازیس درباره اختلافات خانوادگی در خانواده سلطنتی ایران و همچنین توجه شماری از درباریان به ویژه مادر پادشاه به کودک خردسال صحبت می کند. به گفته Xenophon ، گرچه در بین ایرانیان افراد منافق وجود دارد ، اما مردانی نجیب نیز وجود دارند که نمونه بارز آنها کوروش جوان و قبل از او کوروش بزرگ است.

ناصر بن خسرو قبادیانی (1004-1088 ق)

فیلسوف و جهانگردان پارسی ، در سال 1004 در بلخ خراسان متولد شد و سفر هفت ساله خود را از سال 1046 از شهر مرو (خراسان امروزی) آغاز کرد. سفرنامه وی شامل اطلاعات مفصلی است سبک زندگی و عادات افراد سرزمین های مختلف این سفرنامه یکی از معدود سفرنامه هایی است که اطلاعات دقیقی درباره نحوه زندگی مردم در جهان عرب ارائه می دهد. ناصر خسرو سعی کرده است بدون ذکر نکات اضافی و شخصی ، واقعیات موجود در این کتاب را بیان کند ، نتیجه این امر این است که کتاب وی مورد استقبال گسترده قرار گرفته است. مشاهدات هفت ساله وی تنها حدود 125 صفحه را در بر می گیرد که این نشانگر توانایی نویسنده در استفاده صحیح از کلمات است. با این وجود اطلاعات زیادی به خواننده می دهد.

ناصر خسرو از جمله سفرنامه نویسان ایرانی، شاعر، فیلسوف، جهانگرد و حکیم ایرانی است که در سال 394ه.ق متولد شد. سفرنامه ناصر خسرو گزارش از یک سفر 7 سال هاست که او در آن از شهرهایی نظیر مرو، سرخس، نیشابور، بسطام، دامغان و قزوین عبور کرده است و سپس به سمت وان، ارزن، حلب، بیروت، قاهره و … می رود. او بخش های گوناگونی را در این سفرنامه آورده است که می توان از جمله آن ها به موارد زیر اشاره کرد:

زندگی در مرو

مرند، هسودان، خوی، برکری، وان، اخلاط و بطیس

قرول و مرد عرب شصت ساله

صیدا

مسجد قدس و جوانب آن

آسایش در مصر

لردگان و لنجان

سرخس، مروالرود، باریاب و سنگلان

مارکو پولو (1271 میلادی)

یکی از مشهورترین نویسندگان سفر ، مارکو چوگان ونیزی است. وی سفر خود را از ونیز در سال 1271-1295 میلادی آغاز کرد و جاده ابریشم را طی کرد . اولین شهر ایران که به آنجا رسید تبریز بود. مارکو از ونیز ، تبریز را به عنوان شهری با فرصتی عالی برای ورود به کاروان های بغداد ، هند و فلسطین به دلیل معامله به دلیل بازارهای بزرگ و متنوع خود توصیف می کند . وی تبریز را از لحاظ بافت و پارچه ابریشم بسیار پیشرفته توصیف کرد و از نوشته های وی به نظر می رسد که وی از زیبایی و کیفیت پارچه های ابریشمی تبریز مسحور شده است. سپس به کرمان رفت و یزد بعد از تبریز و قناتها را دیدم که رودخانه ای را که از غار عبور می کند ، توصیف می کند. مارکو چوگان در بازدید از هرمزگان ، این شهر را زیباتر از هند توصیف می کند و از اشرافیانی که بر روی فیل ها سوار می شوند ، ذکر می کند تا از جایی به جای دیگر در شهر بروند.

سفرنامه ابن بطوطه (1304 - 1336 م)

یکی از مشهورترین کتب تحقیقات جغرافیایی است. سفر وی از سال 1325 آغاز شد و بیست و نه سال به طول انجامید. با گذشت سالها ، وی بیشتر کشورهای آسیایی ، آفریقایی و اروپایی را بازدید کرده است. ابن بطوطه 4 بار وارد ایران شده است. وی مجذوب سنت ها و مراسم مختلف شهرهای ایران بود به گونه ای که این آئین های عزاداری و تشییع جنازه ها را در سه شهر مختلف ایران در کتاب خود به تفصیل شرح داد. ابن بطوطه در سفرنامه خود از میهمان نوازی ایرانی یاد می کند و از نحوه ایرانی بودن غذاهای رنگارنگ برای میهمانان خود شگفت زده می شود. او درباره غذاهای خوشمزه ایرانی می گوید در شهرهای مختلف ایران و میوه های اصفهان را با علاقه بسیار ذکر می کند و خربزه های عجیب و غریب را معرفی می کند که تاکنون در هیچ جای دیگر دنیا ندیده است. وی از نحوه لباس زنان ایرانی و نقش فعال آنها در جامعه شگفت زده می شود و زنان ایرانی را که با لباس اسلامی آراسته شده اند ، جواهرات و توری هایی با رنگ های مختلف توصیف می کند.

Pietro Della Valle (1686 - 1586)

وی در خانواده ای اشرافی در رم به دنیا آمد. مدتی به ادبیات پرداخت و لاتین و یونانی را آموخت. وی سفر خود را در تاریخ 8 ژوئن 1614 با کشتی دلفین از ونیز که عازم قسطنطنیه شد و یک سال در آنجا ماند. او از طریق سینا به فلسطین رفت. وی پس از بازدید از بیت المقدس ، به منظور دیدن اثرات تمدن بابل ، به بغداد سفر کرد و از شهر حله دیدن کرد. پس از ازدواج ، پیترو دلا واله از طریق همدان و گلپایگان به همراه همسر و برخی از بستگان توسط کاروان به اصفهان منتقل شد. وی در جنگ ایران علیه عثمانی ها در اصفهان شرکت کرد و دوست خود را در کتاب خود ملت ایران خواند. وی به شهرهای کاشان و قزوین رفت و توضیحات مفصلی در مورد تنوع قومی و آداب و رسوم پوشاک ارائه می دهد

مردم و فرهنگ ایران

ایران باستان یک سرزمین عجایب سرسبز و سرسبز است که مسافران را در این زیبایی و تنوع غوطه وری می کند.

از مشهورترین سفرنامه نویسان ایرانی جلال آل احمد است. این نویسنده که در سال ۱۳۰۲ متولد شد، سفرنامه های جذابی از خود به جای گذاشته است. نثر او را می توان نثری حساس، دقیق، صریح، کوتاه و شفاف دانست. جلال آل احمد و همسرش سیمین دانشور از جمله نویسندگانی هستند که تا سالیان سال، آثارشان خواندنی و جذاب خواهد ماند. او در طول زندگی خود تشکل های ادبی و صنفی را از جمله کانون نویسندگان ایران ایجاد و همچنین نویسنده هایی نظیر آلبر کامور را به ایران معرفی کرد.

از جمله سفرنامه های مشهور او موارد زیر هستند:

سفر روس

سفر آمریکا

جزیره خارک، درّ یتیم خلیج فارس

تات‌نشین‌های بلوک زهرا

اورازان

خسی در میقات

منصور ضابطیان

ضابطیان متولد 1349در تهران است و یکی از سفرنامه نویسان معاصر ایرانی به حساب می آید. او علاوه بر سفرنامه نویسی به روزنامه نگاری، کارگردانی، مری گری و تهیه کنندگی مشغول است. از جمله مجلات و روزنامه هایی که منصور ضابطیان برای آن ها کار کرده می توان به چلچرا؛ گزارش فیلم و کلک اشاره کرد و برنامه معروفی که او تولید کرده است

سفرنامه های مشهور او عبارتند از:

مارک و پلو

مارک دو پلو

برگ اضافی

سباستین

چای نعناع

محمدعلی اسلامی ندوشن

ندوشن، حقوق دان و قاضی پیشین، استاد ادبیا و نویسنده ایرانی است که در سال 1925به دنیا آمد. او بیشتر زمان زندگی خود را صرف تحقیق آثار علمی و ادبی ایران کرده و از خود کتاب ها و سفرنامه های گوناگونی به جای گذاشته است. او که در ایران سفرهای گوناگونی انجام داشته و همچنین کشورهای جهان را دیده است، یکی از سفرنامه نویسان ایرانی محسوب می شود که برخی از آثار او عبارتند از:

صفیر سیمرغ

آزادی مجسمه

در کشور شوراها

کارنامه سفر چین

یکی از جذاب ترین روش های ثبت خاطرات یک سفر سفرنامه نویسی است که از گذشته در میان ایرانیان محبوب بوده و در این زمینه نویسنده های زیادی داریم. سفرنامه نویسان ایرانی چه آن هایی که در زمان معاصر کار کرده و چه آن هایی که زمان های قدیمی تر را در می گیرد،