هنرمندی که با تواضع و عشق، نگارگری ایرانی را درخشان ساخت و میراثی گرانبها به یادگار گذاشت
محمود فرشچیان (۴ بهمن ۱۳۰۸ – ۱۸ مرداد ۱۴۰۴) نقاش و نگارگر ایرانی بود. او برای ساخت آثار با مضامین شیعی شهرت دارد.
استاد محمود فرشچیان، هنرمند نامدار و استاد بزرگ نگارگری ایرانی، نمونه بارز از تواضع و فروتنی در عین عظمت هنری بود. وقتی که در زمان طراحی ضریح آستان قدس رضوی به مرحوم فرشچیان تلفن زدند و از ایشان درخواست کردند که ضریح را طراحی کنند، با همان تواضع و فروتنی همیشگی، بیدرنگ پاسخ داد: «چشم». این واکنش نشان دهنده عمق تواضع علمی و دینی است که با وجود مقام والا شهرت جهانی استاد فرشچیان ، وی همیشه فروتن و آماده خدمت به اسلام و اهل بیت (ع) بود.
پیوسته بود ملایک علیین پروانه شمع روضه خلد برین
مقراض به احتیاط زن ای خادم ترسم ببری شهپر جبریل امین
در خصوص تابلوی مشهور «عصر عاشورا» که از شاهکارهای ایشان به شماره میرود، استاد فرشچیان با نگاهی بسیار دقیق، عمیق و معنوی به واقعه عاشورا نگریسته است. تصویری که در سال ۱۳۵۵ خلق شد و تا به امروز یکی از تاثیرگذارترین آثار مذهبی در هنر ایران به شمار میرود. در این اثر، محور اصلی تصویر مستقیم نمایش داده نمی شود، بلکه فضای غم و اندوه پس از شهادت امام حسین (ع) و بازگشت اسب بیسوار به سوی خیمه ها به زیبایی به تصویر کشیده شده است.
استاد فرشچیان در خلق این اثر، به نکاتی توجه دارد که از یک نقاشی صرف نظر می کند:
خطوط مدور و منحنی که به سمت حضرت زینب (س) ختم می شوند، نمادی از پیوستگی، حیات معنوی و مرکزیت روحانی واقعه عاشورا هستند.
مطالعه بر حس غم و حزن اهل بیت و فضای معنوی عاشورا، نه فقط تاریخی، بلکه یک پیام جاودانه از ایثار وفاداری است.
خلق اثر بدون طرح قبلی و با حضور قلب کامل، نشان می دهد ارتباط استاد با موضوع و الهام گرفتن مستقیم از معنا و درد عاشورا است.
استاد فرشچیان با هنر خود فصل تازه ای در نگارگری ایرانی گشود. با نگاهی در آن، عشق و عزاداری در هر رنگ و هر خط جاریست، و این تابلو چون مرثیه ای حزن انگیز در برابر دیدگان ما قرار دارد، خواننده و بیننده را به عمق شور و شعور عزاداری دینی می کشاند.
این تواضع مثال زدنی و درک ژرف استاد فرشچیان از واقعه عاشورا، افزون بر هنر بی نظیر، باعث شده است که او نه فقط یک هنرمند بزرگ، بلکه یک مفسر هنری و روحانی واقعه عاشورا در دوران معاصر باشد. آنها با خلق این اثر، به ما نشان دادند که چگونه می توان با زبان هنر، پیام جانسوز عاشورا را به جهانیان منتقل کرد، آنچنان که هنوز هم پس از گذشت دهه ها، این تابلو دل هر بیننده را میلرزاند و اشک را در چشم ها جاری می کند.
استاد محمود فرشچیان در آثار خود به شخصیت های ملی و قهرمانان شاهنامه فردوسی نیز پرداخته است. او نقاشی هایی از قهرمانان بزرگ شاهنامه مانند رستم و سهراب خلق کرده که هم جنبه های هنری و هم فرهنگ اصیل ملی را به تصویر می کشد. یکی از آثار مشهور او با عنوان «فردوسی» که در سال ۱۳۸۷ شمسی (۲۰۰۸ میلادی) با تکنیک اکریلیک ساخته شده، در موزه استاد فرشچیان نگهداری می شود.
فرشچیان با استفاده از سبک نگارگری ایرانی-اسلامی و تلفیق تکنیک های نوین، علاوه بر موضوعات مذهبی، به ادبیات کلاسیک ایرانی و شخصیت های تاریخی و ملی نیز توجه ویژه ای به این خود، بخشی از فعالیت های او در معرفی و معرفی هنر و فرهنگ ایرانی است.
محمود فرشچیان شنبه ۱۸ مرداد ماه در سن ۹۵ سالگی به علت ابتلا به ذاتالریه در کشور آمریکا درگذشت.
دو روز پیش (۱۶ مرداد ماه) خبری درباره به کما رفتن این هنرمند منتشر شده بود که بعدا طی گفتوگوی همسر این هنرمند فقید با رییس سابق فرهنگستان هنر تکذیب شد، اکنون اما فرهنگستان هنر درگذشت این هنرمند را تایید کرده است.
محمود فرشچیان در ۴ بهمنِ ۱۳۰۸ در اصفهان به دنیا آمد. پدر فرشچیان که نماینده فرش اصفهان بود، او را به کارگاه نقاشی میرزا آقا امامی برد و امامی به استعداد او در زمینه نقاشی پی برد.
فرشچیان پس از آموزش نزد او و عیسی بهادری و دانشآموختگی از مدرسه هنرهای زیبای اصفهان، برای گذراندن دوره هنرستان هنرهای زیبا به اروپا سفر کرد و چندین سال به مطالعه آثار هنرمندان غربی در موزهها پرداخت. بنا بر گفته خودش، در اروپا اول کسی بود که با بستهای از کتاب و قلم وارد موزه میشد و آخر از همه از موزه خارج میشد.
فرشچیان خالق آثار ماندگاری همچون ضامن آهو، سختترین امتحان، داستان حضرت ابراهیم، غدیر خم و رمی جمره، برای علاقمندان به هنر در ایران چهرهای قابل احترام بود . برگرفته از ویکی پدیا . پارس استوک . دید هنر . پلاتو هنر . نودی. نگار استوک
. خدای نور،