نهضت ایرانی کردن حقوق، حرکتی است بنیادین در مسیر تطبیق نظام حقوقی با فرهنگ، تاریخ و نیازهای جامعه ایران.که با در نظر گرفتن بسترهای اجتماعی، فرهنگی و تاریخی ایران، شکل گرفته اند و می‌توانند عدالت و کارآمدی لازم را در جامعه ایرانی فراهم کنند. این نهضت، پاسخی به ناکارآمدی و بی‌تناسبی قوانین وارداتی و کپی‌شده از غرب است

در بطن این نهضت، باور عمیق به بازاندیشی و تغییر حقوق بر اساس ارزش‌ها و مبانی اصیل ایرانی-اسلامی نهفته است. حرکتی که فراتر از ترجمه و اقتباس تنها قوانین خارجی، به خلق حقوقی مناسب با روح و نیازهای واقعی مردم ایران می‌پردازد. این روند، نه تنها به بازشناسی و احیای میراث فقهی و فرهنگی ایرانی می‌انجامد، بلکه به اصلاح و به‌روزرسانی قوانین با بهره‌گیری از دانش حقوقی نوین و علوم اجتماعی نیز متعهد است.

دکتر سید علی آزمایش، از پیشگامان این نهضت، معتقد است که «نهضت ایرانی کردن نظام حقوقی ایران، یک انتخاب ژرف از سوی جامعه ایرانی است که با تلفیق آن با همه‌ی قوانین علمی جهانی می‌توان نظام حقوقی کارآمد و عدالت‌محوری پدید آورد که پاسخگوی نیازهای امروز و فردای ایران باشد. ایشان بر این نکته تاکید می‌کنند که قوانین باید از دل جامعه بیرون بیایند . و با زندگی و فرهنگ، تاریخ، زبان و باورهای مردم همخوانی داشته باشند تا به درستی اجرا شوند .

این نهضت، در واقع ادامه حرکت‌های تاریخی ایران برای احقاق حقوق مردم و محدود کردن قدرت استبدادی است که از دوران مشروطه آغاز شده و تاکنون نیز ادامه یافته است. در این راستا، حقوق به مثابه ابزاری برای تحقق آزادی، عدالت، و کرامت انسانی بازتعریف می‌شود و از قالب تقلید صرف ، به خلاقیتی با هویت ایرانی-اسلامی بدل می‌شود.دکتر آزمایش بر سه ودیعه الهی یعنی آزادی، برابری و محبت استدلال و معتقد است که قوانین باید این اصول را رعایت کنند و حقوق افراد را رعایت کنند و انسان بودن آنها را محترم بشمارند. ایشان با نقد قوانین موجود و بررسی بر اساس قانون‌نویسی تخصصی، شفاف‌سازی و بیان بر واقعیت‌های اجتماعی، از جمله ضرورت حضور جامعه‌شناسان، روان‌شناسان و ادیبان در تنظیم قوانین سخن می‌گوید و به همین دلیل ممکن است برخی دیدگاه‌های سنتی یا صرفاً فقهی را ناکافی یا محدود بداند. البته برخی مخالفان، حقوق را کاملاً از دین جدا دانسته و بر حقوق سکولار تاکید دارند، در حالی که دکتر آزمایش معتقد است که دین و فرهنگ اسلامی باید در تدوین قوانین نقش اساسی داشته باشد، اما در قالب علمی و متناسب با شرایط روز . برای حفظ ارتباط نسل جوان با دین، باید فقه و آموزه‌های دینی بازخوانی و با شرایط روز تطبیق داده شود. به گونه‌ای که هم اصالت دینی حفظ شود و هم پاسخگوی نیازهای معاصر باشد.دین باید به عنوان راهنمایی برای زندگی بهتر، عدالت، آزادی و کرامت انسانی تبدیل شود تا جوانان با آن ارتباط برقرار کنند.


منابع

  • ویکی‌پدیا، «جنبش مشروطه ایران»

  • ویکی‌پدیا، «نهضت آزادی ایران»

  • ویکیامام خمینی، «نهضت مشروطه»

  • سخنان و مقالات دکتر سید علی آزمایش درباره قانونگذاری و حقوق تطبیق. وکلا پرس

  • تحلیل‌های حقوقی و حقوق جامعه‌شناسی در ایران معاصر . کانون وکلای اصفهان

  • تحلیل دینگریزی نسل جوان، حوزه نت

  • سخنان و مباحث دکتر سید علی آزمایش درباره قانونگذاری و تطبیق حقوق با شرایط جامعه ایران

  • مقاله «گریز از کدام دین؟» اندیشه ما

  • گزارش خبرگزاری رسا درباره دین گریزی جوانان و عوامل آن