لحظات هفده گانه بهاران

۱ . جلال‌الدین همایی

همشهری آنلاین. ویکی پدیا و ....: جلال الدین همایی شاعر، نویسنده، پژوهشگر و مصحح ایرانی در سال ۱۲۷۸ خورشیدی در اصفهان به دنیا آمد.

پدرش‌ میرزا ابوالقاسم‌ محمد نصیر متخلص‌ به‌ طرب‌ و جدش‌ ملا محمدرضا همای‌ شیرازی‌ هر دو از شعرا و دانشمندان‌ معروف‌ عصر خود بودند.

وی از کودکی به ادبیات عرب و حکمت و فلسفه روی آورد و تا ۱۰ سالگی منشات قائم مقام فراهانی، منشآت فرهاد میرزا، منشات امیر نظام، تاریخ معجم، شاهنامه فردوسی، کلیات سعدی، منتخب قاآنی و غزلیات محمد خان دشتی را نزد استاد مطالعه کرد.

در ۱۱ سالگی به مدرسه نماورد اصفهان در بازار رفت و ۲۰ سال به تحصیل ادبیات عرب، فقه، اصول، تفسیر، درایه، رجال، هیات، نجوم، استخراج تقویم، ریاضی، طب و فلسفه پرداخت.

پس از آن به نظام آموزشی جدید پیوست و به تدریس در مدرسه‌ها پرداخت، آنگاه مدتی نیز در تبریز تدریس کرد و سپس به تدریس ادبیات در دارالفنون، دبیرستان نظام و دانشکده افسری روی آورد.

جلال الدین همایی پس از تاسیس دانشگاه تهران به تدریس دوره دکتری در دانشکده‌های حقوق و ادبیات پرداخت و عضو فرهنگستان ایران شد. مدتی هم در دانشگاه‌های بیروت و لاهور تدریس کرد.

استاد همائی شعر هم می‌سرود و سنا تخلص می‌کرد. بیش از ۱۵ هزار بیت او در دیوان سنا به کوشش دخترش به چاپ رسیده است.

استاد جلال الدین همایی درباره انتخاب تخلّص شعری خود گفته است:

• «رسم پیشینگان بر این بود که تخلّص شاعر مبتدی را استادان پیش قدم معیّن می‏‌کردند من از حدود ۱۴سالگی که به مقتضای طبع موزون سخنی می‏‌بافتم، به منتخب حدیقه سنایی که هزار و یک بیت است، علاقه شدید داشتم و آن را از بر کرده بودم. عمّ بزرگوارم میرزا محمّد «سها» که پیشوای شعرای اصفهان بود و در این فن سمت استادی بر من داشت، فرمود که به تناسب سنایی تخلّص «سنا» اختیار کنم. من نیز به احترام گفته او این تخلّص را تا امروز تغییر نداده‌‏ام. فقط گاهی با کلمه همایی تخلص کرده‌‏ام».

از مشهورترین اشعار او شعری در وصف مسجد کبود تبریز و تاسف از ویرانی آن است. او در فن سرودن ماده تاریخ نیز چیره دست بود و ازجمله ماده تاریخ وفات خود را پیش از وفات سرود!

جلال الدین همایی سرانجام در سال ۱۳۵۹ چشم از جهان فرو بست و در تکیه لسان الارض تخت فولاد اصفهان نزدیک گلزار شهدای دفن شد.

برخی از آثار جلال‌الدین همائی:

• تاریخ ادبیات ایران، جلد اول ۱۳۰۸، جلد دوم ۱۳۰۹
• غزالی نامه (شرح حال امام محمد غزالی) ۱۳۱۵
• تصحیح‌کتاب نصیحه الملوک امام محمد غزالی، ۱۳۱۵-۱۷
• تصحیح مثنوی ولدنامه با مقدمهٔ مفصل، ۱۳۱۵
• تصحیح کتاب التفهیم ابوریحان بیرونی با تحقیقات مفصل ۱۳۱۶
• تصحیح‌کتاب مصباح‌الهدایه و مفتاح‌الکفایه اثر عزالدین محمود کاشانی ۱۳۲۵
• تصحیح معیارالعقول منسوب به شیخ الرئیس ابوعلی سینا درفن جراثقال ۱۳۳۱
• مقدمه بر اخلاق ناصری تألیف خواجه نصیرالدین طوسی ۱۳۳۵
• مولوی نامه ۱۳۵۶ جلال‌الدین همایی در دانشکده افسری نیز تدریس می‌کرده است. او علاوه بر تدریس در مدارس مختلف، در دبیرستان نظام و دانشکده افسری به آموزش ادبیات و علوم مرتبط پرداخته است

  . همایی از استادان برجسته دانشگاه تهران و عضو فرهنگستان ایران بود که در حوزه‌های متعددی از جمله ادبیات، فلسفه، فقه و حقوق تدریس می‌کرد و در دانشکده افسری نیز بخشی از فعالیت آموزشی خود را داشته است.

  .

  ۲ . مهدی حمیدی شیرازی

  

  مهدی حمیدی شیرازی (زاده ۱۴ اردیبهشت ۱۲۹۳ خورشیدی در شیراز، استان فارس – درگذشته ۲۳ تیر ۱۳۶۵ در شیراز) ادیب، شاعر، استاد دانشگاه، مترجم و منتقد ایرانی بود. از مشهورترین سروده‌های او می‌توان به شعر قوی زیبا یا همان مرگ قو و در امواج سند اشاره کرد.مهدی حمیدی شیرازی پس از اخذ لیسانس و برای انجام خدمت سربازی به تهران بازگشت و وارد دانشکده افسری شد و یک سال بعد با درجه ستوان دومی برای خدمت افسری به شیراز بازگشت. اما در منابع موجود اشاره‌ای به تدریس او در دانشکده افسری نشده است؛ بلکه پس از اخذ دکترا در رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران در سال ۱۳۲۵، در دانشکده الهیات به تدریس زبان و ادبیات فارسی مشغول بوده است

  از اساتید قدیمی‌تر که در دانشکده افسری (مدرسه صاحب منصبی سابق) تدریس می‌کردند، اسامی مشخصی در منابع عمومی کمتر ذکر شده است، اما با توجه به تاریخچه این مرکز آموزشی که از سال ۱۳۰۰ تأسیس شده و از سال ۱۳۱۴ به دانشکده افسری تغییر نام داده، می‌توان به حضور اساتید برجسته‌ای در دوره‌های پیش از انقلاب اشاره کرد که در رشته‌های نظامی، حقوق، زبان و علوم انسانی تدریس می‌کردند.

  از جمله چهره‌های شناخته‌شده که در دوره‌های قدیم در دانشکده افسری فعالیت داشته‌اند می‌توان به:

• جلال‌الدین همایی (استاد ادبیات و علوم انسانی)

• سرهنگ سید موسی نامجو (که علاوه بر فرماندهی دانشکده، سابقه تدریس نیز داشت)

• اساتید نظامی و حقوقی که در دوره پهلوی به آموزش کلاسیک و نوین افسران می‌پرداختند (نام‌های مشخص کمتر مستند است اما اساتید خارجی و ایرانی بسیاری در آن دوره حضور داشتند).

• همچنین با توجه به سابقه طولانی دانشکده افسری و ارتباط آن با مدرسه دارالفنون و مدارس نظامی پیشین، بسیاری از استادان برجسته نظامی، حقوقی و ادبیات در آن آموزش می‌دادند که برخی از آنها بعدها در ارتش و دولت نقش‌های مهمی ایفا کردند.

  بنابراین، اساتید قدیمی‌تر دانشکده افسری عمدتاً شامل استادان نظامی، حقوقی و علوم انسانی برجسته آن دوره بودند که به تربیت نسل‌های اولیه افسران ارتش ایران کمک کردند. اطلاعات دقیق‌تر و اسامی مشخص‌تر معمولاً در منابع تاریخی تخصصی نظامی و آرشیوهای دانشگاه افسری موجود است.