ساقیا! بده جامی، زان شراب روحانی

تا دمی برآسایم زین حجاب جسمانی

بهر امتحان ای دوست، گر طلب کنی جان را

آنچنان برافشانم، کز طلب خجل مانی

بی‌وفا نگار من، می‌کند به کار من

خنده‌های زیر لب، عشوه‌های پنهانی

دین و دل به یک دیدن، باختیم و خرسندیم

در قمار عشق ای دل، کی بود پشیمانی؟

ما ز دوست غیر از دوست، مقصدی نمی‌خواهیم

حور و جنت ای زاهد! بر تو باد ارزانی

رسم و عادت رندیست، از رسوم بگذشتن

آستین این ژنده، می‌کند گریبانی

زاهدی به میخانه، سرخ رو ز می دیدم

گفتمش: مبارک باد بر تو این مسلمانی

زلف و کاکل او را چون به یاد می‌آرم

می‌نهم پریشانی بر سر پریشانی

خانهٔ دل ما را از کرم، عمارت کن!

پیش از آنکه این خانه رو نهد به ویرانی

ما سیه گلیمان را جز بلا نمی‌شاید

بر دل بهائی نه هر بلا که بتوانی. .................. ( البته این دعای شیخ بهایی عارف است که به درجات بالا رسیده و ظرفیت بیان این مطلب را دارد ) / برگرفته از جام جم . گنجور .ایسنا

شیخ‌ بهایی با تصویر کردن زندگی این اندیشمند و عالم، مخاطب را به عصر صفوی می‌برد و فضای آن روزهای ایران زمین را به تلویزیون می‌آورد.

شیخ بهایی (۹۵۳-۱۰۳۰ ه.ق) یک دانشمند و اندیشمند بزرگ شیعه در قرن دهم و یازدهم هجری بود. او در بعلبک لبنان به دنیا آمد و در اصفهان ایران درگذشت. شیخ بهایی در زمینه های مختلف علمی از جمله فلسفه، نجوم، ریاضیات، فقه، حدیث، عرفان و مهندسی تبحر داشت.

  • اندیشه‌ها : شیخ بهایی به عنوان یک حکیم و عارف شناخته می‌شود و در توسعه علوم مختلف نقش مهمی داشت. او همچنین به عنوان مهندس و معمار در طراحی بناهای تاریخی مانند منارجنبان و حمام شیخ بهایی در اصفهان مشارکت داشت.

  • تأثیرات : بر بسیاری از تحقیقات بعدی مانند ملاصدرا و فیض کاشانی تأثیرگذار است و به عنوان یکی از بزرگترین چهره‌های علمی و دینی عصر صفویه شناخته می‌شود

## آثار و اندیشه‌ها

  • کتاب‌ها : از جمله‌های مشهور او می‌توانم به «جامع عباسی» (در فقه)، «الکشاف» (در تفسیر قرآن)، «الهدایه الایمانیه» (در عرفان)، و «الرساله فی الحیل» (در مهندسی) اشاره کرد

روایت یک سفر طولانی

سریال‌های تاریخی و به اصطلاح «الف ویژه» همیشه مخاطبان بسیاری داشته و در زمان پخش خود بسیاری از مردم را پای تلویزیون نشانده است. سریال شیخ‌ بهایی هم که به زندگی و مرگ این اندیشمند ایرانی لبنانی می‌پردازد، از این امر مستثنا نیست.

شیخ ‌بهایی را که در 17 قسمت 50 دقیقه‌ای شهرام اسدی کارگردانی کرده، در دو بخش نوجوانی و کهنسالی، به زندگی این دانشمــند مسلـــمان می‌پــــردازد. شیخ بهایی برای نخستین بار از شبکه دوم سیما روی آنتن رفت و این‌روزها از شبکه تماشا بازپخش می‌شود.

شیخ ‌بهایی که از نام‌آوران علمی دوره ‏صفویه محسوب می‌شود، به دلیل ناملایمات و آزار عثمانی‌ها، ناگزیر، جلای وطن می‌کند. او به دعوت علما و ‏اندیشمندان دوره شاه تهماسب، زادگاهش یعنی لبنان را به مقصد ایران ترک کرد و پا به سرزمین پارس گذارد. شیخ ‏بهایی در بعلبک متولد شده و دوران کودکی را در جبل عامل در ناحیه شام و سوریه و در روستایی به نام «جبع» یا ‏‏«جباع» گذرانده است. محمدبن حسین عاملی (شیخ بهایی) طی مدت 78 سال عمر خود با چهار نفر از سلاطین عهد ‏صفوی معاصر بوده است.

شهرام اسدی این مجموعه را براساس فیلمنامه‌ای از محسن دامادی و حجت قاسم‌زاده‌اصل در دو بخش (دوره ‏نوجوانی و دوره کهنسالی) جلوی دوربین برده است. در بخش نخست مجموعه شیخ ‌بهایی، زنده‌یاد خسرو شکیبایی در ‏نقش شیخ عزالدین (پدر شیخ‌ بهایی) ایفای نقش کرده است، فاطمه گودرزی در نقش مادر شیخ بهایی و سپنتا سمندریان ‏نیز در نقش محمد (نوجوانی شیخ بهایی) جلوی دوربین رفته‌اند.‏

در بخش دوم این مجموعه که به دوره کهنسالی شیخ بهایی مربوط می‌شود، علی نصیریان این شخصیت را مقابل دوربین ‏زنده کرده است. دیگر بازیگران این مجموعه عبارتند از چنگیز وثوقی، کورش تهامی، علی دهکردی، لادن مستوفی، ‏رضا فیاضی، سیامک اطلسی، اسماعیل شنگله و جمعی دیگر که در لباس اشخاص مختلف این اثر ادبی به ایفای نقش ‏پرداخته‌اند. نقش دوران کهنسالی شیخ‌ بهایی را نصیریان بازی می‌کند.

موسیقی این سریال را مجید انتظامی ساخته است. سیما فیلم سریال شیخ ‌بهایی را به مناسبت نامگذاری ‏سال 2009 تحت عنوان سال شیخ بهایی تولید کرده است. این سریال، بعدها به زبان‌های مختلف دوبله و از شبکه‌های مختلف تلویزیونی جهان از جمله شبکه‌های برون‌ مرزی صداوسیما روی آنتن رفت.

پیش‌تولید این سریال تلویزیونی از سال ۱۳۸۰ و ساخت آن از بهار سال ۱۳۸۲ آغاز شد. تصویر‌برداری این مجموعه در مناطق رودبار، اخترآباد شهریار، جزیره آشوراده در بندر ترکمن، اصفهان، تهران و شهرک غزالی انجام گرفت. برای تصویربرداری بخش اول که در روستایی در منطقه جبل عامل در لبنان می‌گذرد؛ منطقه‌ای در منجیل و رودبار به عنوان لوکیشن انتخاب شد. این سریال توانست در مرجع ارزشگذاری سینما و تلویزیون یعنی منظوم نمره 6.3 از 10 را از سوی مردم بدست بیاورد که نشان می‌دهد عموم مردم شیخ بهایی را اثری متوسط اما مفید برای تماشا ارزیابی می‌کنند

پرسش و پاسخ خبرنگاران همزمان با پخش يك سريال تاريخي شش ساله رييس مركز سيمافيلم که در سال ۱۳۸۷ انجام شده است را در ادامه ملاحظه خواهید نمود : اگر سريال «شيخ بهايي» حذفياتي داشته باشد، حتما با شهرام اسدي گفت‌وگو خواهد شد

كارگردان سريال «شيخ بهايي» و رييس مركز سيمافيلم هم‌زمان با پخش قسمت نخست از اين سريال در جمع خبرنگاران حاضر شدند و به پرسش‌هاي آنان درباره روند ساخت اين سريال تاريخي پاسخ گفتند.

به گزارش خبرنگار سرويس تلويزيون خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، در ابتداي اين مراسم كه عصر 24 آذرماه برگزار شد، شهرام اسدي، كارگردان سريال «شيخ بهايي» ابراز اميدواري كرد كه اجر زحمات شش‌ساله‌ي همكاران او در بخش‌هاي مديريتي و اجرايي با همكاري رسانه‌ها ادا شود.

او هم‌چنين گفت: اميدوارم سريال «شيخ بهايي» بتواند جاي خود را در بين مخاطبان باز كرده و در نشان‌دادن جايگاه بارز شيخ بهايي در علم، انديشه و دين موفق عمل كند.

***

حسن اسلامي‌مهر، رييس مركز سيما فيلم نيز در ابتداي اين مراسم توضيحاتي را درباره روند ساخت سريال شيخ بهايي ارايه داد.

وي يادآور شد: در ابتداي دهه 80 و پيرو اولويت‌يافتن جنبش نرم‌افزاري و توليد علم در كشور، سياست رسانه‌ بر توليد مجموعه‌هايي در اين ارتباط شكل گرفت كه در نهايت سريال «شيخ بهايي» با هدف ارائه نمايشي از شاخصه‌هاي پربار علم ايران انتخاب شد.

وي از اين انتخاب به عنوان انتخابي مناسب ياد كرد كه مي‌تواند در حوزه علم، فقه، فلسفه و هنر نمايانگر سطح علمي كشور ايران باشد.

رييس مركز سيما فيلم در ادامه سخنانش خاطرنشان كرد: پس از انتخاب اوليه سوژه، شهرام اسدي به عنوان كارگردان سريال شيخ بهايي انتخاب شد كه انتخاب بسيار شايسته‌اي هم بود.

اسلامي‌مهر اظهار كرد كه سريال شيخ بهايي مسلما به لحاظ زيبايي‌شناسي در زمره سريال‌هاي ماندگار سيما قرار خواهد گرفت و شهرام اسدي در حد مقدورات خود توانست به يكي از دانشمندان ايراني اداي دين كند.

به اعتقاد وي سريال «شيخ بهايي» مجموعه‌اي دلنواز است كه داستان سليسي دارد و موسيقي دلنشين مجيد انتظامي باعث خواهد شد كه اين سريال ارتباط تنگاتنگي با مخاطب برقرار كند.

حسن اسلامي‌مهر در عين‌حال يادآور شد: به گفته اهل نظر پس از شيخ بهايي، دوره تند علم در ايران به معناي نظريه‌پردازي متوقف شده‌است؛ شيخ بهايي در دوران كودكي از ويژگي‌ پرسشگري بالايي برخوردار بوده و در دوران بلوغ فكري نيز نقش مهمي در فقه، علم و سياست داشته‌است.

****

به گزارش ايسنا، در بخش ديگري از اين نشست كارگردان سريال «شيخ بهايي» و رييس مركز سيما فيلم به پرسش‌هاي خبرنگاران پاسخ گفتند.

براين اساس شهرام اسدي در پاسخ به پرسش ايسنا، مبني بر اين‌كه با توجه به سفارشي بودن سريال «شيخ بهايي»، تا چه اندازه اين سريال از فيلتر ذهني او عبور داده شده‌است؟ گفت: سريال شيخ بهايي را به هيچ‌وجه سريالي سفارشي نمي‌دانم؛ شايد در جريان باشيد فيلم‌نامه‌اي كه آقاي محسن دامادي به مدت سه سال نوشته بودند، فيلم‌نامه‌ي چندان محكم و منسجمي نبود و من مجددا شروع به بازنويسي آن كردم؛ بنابراين نقطه نظرات من تا حدود بسياري در فيلم‌نامه‌ي سريال «شيخ بهايي» اعمال شده‌است.

اين كارگردان در پاسخ به پرسش ديگر ايسنا درباره‌ي دراماتيزه كردن شخصيت شيخ بهايي و زندگي اين عالم ايراني، اظهار كرد: تاريخ به خودي خود درام چنداني ندارد؛ به خصوص اگر اين مساله به موضوعات علمي و سياسي مربوط شود كه بسيار خشك به مردم منتقل مي‌شود؛ بر اين اساس در سريال «شيخ بهايي» يك‌سري شخصيت‌ها و حواشي به فيلم‌نامه اضافه شده‌است تا درام، جذاب و ديدني به مردم منتقل شود.

اسدي سپس در پاسخ به پرسش ايسنا درباره‌ي نگراني‌ وي از حذفيات احتمالي اين سريال به هنگام پخش، خاطرنشان كرد: طبيعتا هر كارگردان، مولف و مصنفي نهايت آرزو و علاقه‌مندي‌اش اين است كه به اثرش دست نخورد؛ اميدوار هستم اين اتفاق براي سريال «شيخ بهايي» نيز بيفتد.

كارگردان سريال «شيخ بهايي» سپس در پاسخ به پرسش ايسنا مبني بر اين‌كه چه‌قدر توقع دارد حذفيات احتمالي هنگام پخش، با هماهنگي و نظارت خود وي صورت گيرد، اظهار كرد: با قطعيت اعلام مي‌كنم تا به امروز هر نقطه نظري كه اعمال شده‌است چه در موقع نگارش سناريو و چه در زمان فيلم‌برداري و آماده‌سازي نهايي، تماما من در جريان آن‌ها بوده‌ام.

حسن اسلامي مهر نيز در پاسخ به پرسش ايسنا مبني بر اين‌كه با توجه به اين‌كه سيمافيلم آنتن پخش ندارد، تا چه اندازه مي‌تواند در نحوه پخش سريال‌هاي اين مركز نظارت داشته باشد و از هنرمندان خود حمايت كند؟ گفت: از نظر من هر اصلاحي كه قرار است صورت گيرد از حقوق مولف است كه با او گفت‌وگو شود و اين اصلاحات بايد توسط خود مولف صورت گيرد؛ اما اين‌كه اين اصلاحات چه مبنايي دارد، بايد گفت حتما در مناسبت‌هاي سياسي و فرهنگي كه مطالب روز اجتماعي ما را تشكيل مي‌دهد، سيما فيلم دخالت دارد و خارج از آن نيز پخش تصميم‌گيرنده خواهد بود.

وي در اين باره به ذكر مثالي پرداخت و يادآور شد: در سريالي مانند «روزگار قريب» بخشي از قسمت كرمانشاه كه در آن عثماني‌ها تعدادي از ارامنه را مي‌كشتند حذف شد؛ خود آقاي عياري نيز پذيرفتند كه در مناسبت‌هاي سياسي جامعه ما و ارتباطات منطقه‌اي، پخش چنين تصاويري صحيح نيست. در سريال «شيخ بهايي» نيز تصاويري از اين جنس داشتيم كه تشخيص خود آقاي شهرام اسدي نيز اين بود كه بايد اين حذفيات لحاظ شود.

رييس مركز سيما فيلم بار ديگر تأكيد كرد: از اين پس نيز اگر سريال «شيخ بهايي» به حذفيات اين‌چنيني نياز داشته باشد، حتما در گفت‌وگو با خود آقاي شهرام اسدي صورت مي‌گيرد و خارج از آن از عهده ما خارج و به عهده پخش است.

شهرام اسدي در بخشي از اين نشست در پاسخ به پرسش خبرنگاري درباره اين‌كه آيا «شيخ بهايي» مي‌تواند جرياني عظيم در سريال‌هاي تاريخي سيما ايجاد كند؟ خاطرنشان كرد: قضاوت در اين مورد برعهده بيننده است و مخاطبان هستند كه با اعلام نظراتشان يك اثر را ماندگار مي‌كنند.

وي سپس در پاسخ به پرسشي درباره دوبله فاز دو سريال «شيخ بهايي»، يادآور شد: فاز اول به صورت صدابرداري سر صحنه ساخته شده‌است؛ چراكه بيشتر لوكيشن‌ها در بيابان و سياه چادرها و دور از فضاي شهري قرار داشت و طبيعتا ايجاب مي‌كرد كه صدابرداري سر صحنه صورت گيرد؛ اما در مرحله دوم كه ما 67 سالگي و تا زمان فوت شيخ بهايي را داشتيم، تصاوير در لوكيشنهاي شهري از جمله اصفهان گرفته شد كه اگرچه معماري اين شهر چندان تغيير نكرده‌است، اما نمي‌توان با صداهاي جديد مواجه شد.

شهرام اسدي در عين حال بر اين اعتقاد تاكيد كرد كه صداي سر صحنه بهترين راه براي بازي درون يك بازيگر است.

او همچنين از زحمات بهرام زند(مدير دوبلاژ سريال) و صبر و حوصله او براي دوبله سريال «شيخ بهايي» تشكر كرد.

كارگردان سريال «شيخ بهايي» در پاسخ به پرسش خبرنگاري درباره اضافه‌كردن وجه تخيل به زندگي اين شخصيت برجسته ايراني، يادآور شد: در سريال‌هاي تاريخي اغلب به چارچوب‌هاي خشك قراردادي و مسايل مهم پرداخته مي‌شود؛ اما در سريال «شيخ بهايي» سعي كردم به زواياي دروني‌تر و نزديك‌تر شخصيت‌ها پرداخته و سكانس‌هايي از زندگي روزمره را وارد اين سريال كنم. در اين سريال تصاويري چون شوخي‌هاي شاه عباس و شيخ بهايي و همچنين مذاح شيخ بهايي با همسالان خود در دوران كودكي لحاظ شده‌است؛ بنابراين سعي كرديم از قالب خشك قراردادي دور شويم.

اين كارگردان سينما و تلويزيون بار ديگر در پاسخ به پرسشي درباره دوبله سريال «شيخ بهايي» اذعان داشت: من خودم در دوبله خيلي اذيت مي‌شوم؛ اما در اين سريال سعي كرديم از حس‌هاي غليظ و اغراق‌شده كه بعضا در دوبله ديده مي‌شود پرهيز كنيم؛ فيلم سينمايي «روز واقعه» نيز به همين نحو دوبله شد.

اسدي سپس در پاسخ به پرسشي درباره انتخاب ناصرطهماسب به عنوان گوينده‌ي شخصيت «شيخ بهايي» خاطرنشان كرد: من فكر مي‌كنم آقاي طهماسب يكي از تواناترين افراد در حوزه دوبله است و اگر سريال را ببينيد متوجه مي‌شويد كه صداي ايشان تا چه اندازه با شخصيت شيخ بهايي آميختگي دارد.

وي سپس در پاسخ به اين پرسش كه چرا خود علي نصيريان (بازيگر شيخ بهايي) در دوبله حاضر نشده‌است؟ گفت: آقاي نصيريان ابتدا قرار بود خودشان صحبت كنند اما به دليل مسايل خانوادگي اين امكان مهيا نشد و آقاي طهماسب جايگزين ايشان شدند. انتخاب آقاي طهماسب توسط خود من و آقاي زند و به اصرار آقاي نصيريان صورت گرفت.

شهرام اسدي در ادامه در پاسخ به پرسشي درباره علت تغيير نام اين سريال از «آشيانه سيمرغ» به «شيخ بهايي» خاطرنشان كرد: در اين مدت فيلم‌ها و كتاب‌هاي بسياري توليد و منتشر شده كه حاوي نام سيمرغ بوده‌است؛ بنابراين فكر كردم براي پرهيز از اين مشابهت و در عين‌حال اداكردن حق مطلب، از عنوان شيخ بهايي استفاده كنم.

كارگردان سريال «شيخ بهايي» در پاسخ به پرسش ديگري درباره‌ي داستان‌پردازي اين سريال خاطرنشان كرد: چارچوب داستان‌پردازي اين سريال بر واقعيات تاريخي مبتني است و از آن خارج نشده‌ايم؛ با اين‌حال خطوطي كم‌رنگ در تاريخ بوده و يا حتي نبوده كه به عنوان سكانس‌هايي در اين سريال گنجاده شده‌اند.

وي در پاسخ به اين پرسش كه آيا از زمان پخش درنظر گرفته شده براي سريال شيخ بهايي راضي است؟ اظهار كرد: مسلما دوستان در بخش مديريتي شبكه دو دلشان براي اين سريال مي‌تپد و بهترين زمان پخش را به آن اختصاص داده‌اند.

حسن اسلامي‌مهر نيز در پاسخ به پرسشي درباره پخش سريال «شيخ بهايي» هم‌زمان با سال 2009 و نام‌گذاري آن به نام اين عالم ايراني خاطرنشان كرد: از سال گذشته به دنبال آن بوديم كه سريال شيخ بهايي را در همين سال پخش كنيم اما علت پخش اين سريال در اين موعد زماني تنها به همين دليل هم نبوده‌است.

رييس مركز سيما فيلم سپس در پاسخ به پرسشي درباره معرفي چهره‌هاي علمي در فيلم‌ها و سريال‌هايي كه در اين مركز ساخته مي‌شوند، اعلام كرد: بخشي از توليدات تله‌فيلم‌ را در اين مركز به معرفي معلمان، اساتيد دانشگاه و چهره‌هاي فوق علمي اختصاص مي‌دهيم.

وي در پاسخ به اين پرسش كه آيا ساختار تله‌فيلم مي‌تواند مناسب براي معرفي شخصيتي برجسته باشد؟ خاطرنشان كرد: اگر انتخاب درست صورت گيرد فيلم‌هاي تلويزيوني مي‌توانند پل ارتباطي موفقي با مخاطب باشند.

شهرام اسدي در ادامه در پاسخ به پرسشي درباره حذفيات سريال «شيخ بهايي» كه پيش از اين درباره آن صحبت شده‌بود، گفت: خلط مبحثي پيش آمده بود كه بسيار ساده است و تنها به جمع و تفريق نياز دارد؛ در مرحله بازنويسي فيلم‌نامه با دوستاني كه در آن مقطع حضور داشتند، درباره تايم‌بندي سريال صحبت كرديم؛ عرفي كه در خارج از ايران وجود دارد 52 دقيقه است، اما دوستان گفتند هر قسمت 32 دقيقه باشد كه با تيتراژ مجموعه حدود 38 دقيقه شود و از آن‌جا كه مجموع مدتي كه قرار بود سريال ساخته شود، 900 دقيقه بود، برخي از دوستان اعلام كردند كه تعداد قسمت‌هاي شيخ بهايي 30 تا 32 قسمت است؛ اما در نهايت به اين نتيجه رسيديم كه هر قسمت از اين سريال بايد 50 دقيقه باشد در نتيجه مكس‌ها و نقاط اوج را برهم زديم و «شيخ بهايي» به سريالي 17 قسمتي تبديل شد.

بر اساس گزارش ايسنا، حسن اسلامي‌مهر نيز در بخشي از سخنانش در اين نشست اعلام كرد كه سريال «شيخ بهايي» به لحاظ تصوير، نور و رنگ با كارهاي ديگر متفاوت است.

شهرام اسدي نيز در بخشي از سخنانش با گرامي‌داشتن ياد مرحوم خسرو شكيبايي، يادآور شد: مرحوم شكيبايي در اين سريال بسيار با ما همراه بودند؛ صحنه‌هايي وجود داشت كه ما در دماي زير صفر كار مي‌كرديم و ايشان به من مي‌گفتند دست من مثل لبو سرخ شده اما ادامه بدهيد.

او همچنين از ساير بازيگران سريال «شيخ بهايي» كه تعدادشان به حدود 150 تن مي‌رسد و ساير عوامل پشت صحنه تشكر كرد.

كارگردان سريال «شيخ بهايي» در پاسخ به اين پرسش كه آيا انتظار دارد اين سريال همانند «روز واقعه» به اثري ماندگار تبديل شود؟ گفت: زماني كه فيلم «روز واقعه» را مي‌ساختم به اين فكر نمي‌كردم كه بعدها اين فيلم 46 بار از شبكه‌هاي داخلي و خارجي پخش شود؛ در آن زمان سعي كردم يك فيلم صحيح با اعتقادات و باورهاي خود بسازم؛ در سريال «شيخ بهايي» هم تمام تلاشم را كردم؛ اما خوب مي‌دانيد كه در يك كار جمعي مانند سريال‌سازي تنها يك نفر دخيل نيست و بسياري از پارامترها در كار شما تأثير مي‌گذارد.

او سپس در پاسخ به پرسش خبرنگاري درباره توجه به تفكرات خود و در عين‌حال تفكرات سفارش‌دهنده خاطرنشان كرد: سعي مي‌كنم اين دو كفه را موازي پيش ببرم و اگر زماني امكان آن وجود نداشت كفه آرمان‌گرايي‌ام را جلوتر مي‌برم.

شهرام اسدي در پايان در پاسخ به پرسشي درباره منابعي كه سريال شيخ بهايي براساس آن‌ها ساخته شده‌است، خاطرنشان كرد: درباره اين شخصيت منابع چنداني وجود ندارد و بسياري از منابع يك مطلب را از روي هم نوشته‌اند و كمي به آن اضافه كردند؛ درباره «شيخ بهايي» ما دو منبع اصلي بيشتر نداريم و نويبسنده تاش كرده به اين منابع وفادار بماند.

کی بود در راه عشق آسودگی؟

سر به سر درد است و خون آلودگی

تا نسازی بر خود آسایش حرام

کی توانی زد به راه عشق، گام؟